Quay lại trang trước

Chuyển đổi số quản lý môi trường: dữ liệu quan trắc tự động đang được dùng để làm gì

Dữ liệu quan trắc tự động liên tục được dùng để đánh giá công trình xử lý, kê khai phí bảo vệ môi trường, xử lý vi phạm và xét miễn quan trắc định kỳ; doanh nghiệp cần làm gì để dữ liệu có lợi cho mình.

Chuyển đổi số quản lý môi trường: dữ liệu quan trắc tự động đang được dùng để làm gì

Nhiều doanh nghiệp coi trạm quan trắc tự động là thiết bị phải lắp để đáp ứng quy định. Thực tế, dữ liệu từ trạm đang được dùng vào nhiều việc: cơ quan quản lý theo dõi, kê khai phí, xử lý vượt quy chuẩn, và cả việc doanh nghiệp tự điều hành hệ thống xử lý. Hiểu rõ các mục đích này giúp doanh nghiệp quản lý dữ liệu chủ động hơn.

1. Dữ liệu đi về đâu

Theo khoản 4 Điều 97 và khoản 5 Điều 98 Nghị định 08/2022/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung), hệ thống quan trắc tự động, liên tục phải có camera theo dõi và kết nối, truyền số liệu trực tiếp đến cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường cấp tỉnh, hiện là Sở Nông nghiệp và Môi trường. Cơ quan này phải cung cấp tài khoản FTP trong 03 ngày kể từ khi nhận văn bản đề nghị, và có văn bản thông báo hoàn thành kết nối.

Về kỹ thuật, Thông tư 10/2021/TT-BTNMT yêu cầu data logger lưu liên tục tối thiểu 60 ngày dữ liệu gần nhất và truyền theo thời gian thực, chậm nhất 5 phút sau khi có kết quả.

2. Bốn việc cơ quan quản lý và pháp luật dùng dữ liệu để làm

Khoản 6 Điều 97 và khoản 6 Điều 98 quy định kết quả quan trắc được dùng để:

  1. Theo dõi và đánh giá hiệu quả, sự phù hợp của công trình xử lý nước thải, bụi, khí thải.
  2. Kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường (nếu có).
  3. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (nếu có).
  4. Làm cơ sở để cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thông báo vượt quy chuẩn và yêu cầu khắc phục.

Khi phát hiện thông số vượt quy chuẩn qua quan trắc tự động hoặc tự quan trắc định kỳ, cơ quan chuyên môn phải thực hiện một trong hai biện pháp (khoản 7 Điều 98 và quy định tương ứng tại Điều 97): gửi văn bản thông báo và yêu cầu khắc phục, nếu vẫn tiếp tục vượt thì làm việc và lập hồ sơ xử lý; hoặc tổ chức đo đạc, lấy mẫu hiện trường để phân tích, kết quả này là căn cứ xem xét xử lý.

3. Dữ liệu cũng có thể có lợi cho doanh nghiệp

  1. Miễn quan trắc định kỳ cho thông số đã quan trắc tự động. Với đối tượng thuộc Cột 4 Phụ lục XXVIII (nước thải) và Cột 5 Phụ lục XXIX (khí thải), sau ngày 31/12/2024 chỉ được miễn quan trắc định kỳ đối với các thông số đã quan trắc tự động, liên tục. Với đối tượng thuộc Cột 6 Phụ lục XXIX đã lắp đặt theo quy định thì được miễn quan trắc định kỳ.
  2. Miễn quan trắc định kỳ theo thành tích. Cơ sở đã quan trắc tự động, liên tục các thông số chính đạt quy chuẩn trong 03 năm liên tiếp và kết quả kiểm tra, thanh tra gần nhất (có mẫu đạt quy chuẩn) không có vi phạm vượt quy chuẩn thì được miễn quan trắc định kỳ; chủ cơ sở gửi văn bản thông báo theo mẫu đến cơ quan cấp giấy phép môi trường.
  3. Chính sách ưu đãi, hỗ trợ. Dự án, cơ sở tự nguyện lắp đặt hệ thống trong trường hợp không bắt buộc được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định.
  4. Điều hành hệ thống xử lý. Số liệu theo thời gian thực giúp đội vận hành điều chỉnh hóa chất, thổi khí, tải nạp, phát hiện sự cố trước khi vượt quy chuẩn. Đây là lợi ích vận hành, không phải quy định bắt buộc.

4. Cách xác định giá trị để so sánh với quy chuẩn

Giá trị của thông số quan trắc tự động, liên tục được xác định theo giá trị trung bình ngày (24 giờ) của các kết quả đo. Với xả theo mẻ (ví dụ công nghệ SBR), lấy giá trị trung bình 01 giờ; nếu thời gian xả dưới 01 giờ thì lấy trung bình trong khoảng thời gian xả. Giá trị này so sánh với giá trị tối đa cho phép trong quy chuẩn kỹ thuật môi trường. Do đó cách tính trung bình, thời điểm lấy dữ liệu và việc dữ liệu có đủ, không bị gián đoạn đều ảnh hưởng đến kết luận.

5. Hệ quả khi dữ liệu không đúng thực tế

Điều 97 và Điều 98 quy định nếu chủ dự án, cơ sở báo cáo số liệu không đúng thực tế ô nhiễm hoặc có vi phạm xả vượt quy chuẩn (kể cả trường hợp được miễn quan trắc định kỳ) thì bị xử lý theo pháp luật và phải rà soát, cải tạo, nâng cấp công trình xử lý, vận hành lại và quan trắc theo hướng dẫn. Vì vậy, việc can thiệp, chỉnh sửa số liệu không phải là giải pháp; cần xử lý nguyên nhân gốc.

Góc nhìn của Vietmap ENV

Dữ liệu quan trắc đang chuyển từ hồ sơ cuối kỳ sang dữ liệu theo dõi liên tục. Với doanh nghiệp, điều này có nghĩa là hai việc cần làm song song: giữ cho dữ liệu đúng và liên tục (thiết bị được kiểm soát đo lường, truyền ổn định), và dùng chính dữ liệu đó để vận hành hệ thống xử lý tốt hơn. Chúng tôi triển khai hệ thống quan trắc cùng phần mềm quản lý dữ liệu để doanh nghiệp xem được xu hướng, cảnh báo sớm và xuất báo cáo từ cùng một nguồn số liệu.

Liên hệ qua website Vietmap Environment để trao đổi về nhu cầu cụ thể.

Tư vấn giải pháp

Bạn cần chuyên gia tư vấn giải pháp?

Bấm để liên hệ ngay